Zygmunt Wróblewski

Ty co lotne ściskasz gazy,
że aż marzną wśród szklanicy…

Gratulacje

W świecie naukowym skroplenie tlenu przez polskich uczonych spotkało się z wielkim uznaniem. O sukcesie pisała krakowska i warszawska prasa lokalna, a także dzienniki zagraniczne.

Europejscy naukowcy przesyłali na ręce Wróblewskiego słowa uznania i serdeczne gratulacje. Oryginały listów znajdują się w Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zamieszczone poniżej tłumaczenia fragmentów listów zaczerpnięto z książki Macieja Kucharskiego Zygmunt Florenty Wróblewski : Szkic o życiu i twórczości (Kraków, 1997).

Koperta listu L. Cailleteta

Koperta listu L. Cailleteta do Z. Wróblewskiego, Archiwum UJ, skan.

Jedne z pierwszych gratulacji Wróblewski otrzymał od L. Cailleteta:

...Pan Debray donosi mi, że doszedł Pan do całkowitego skroplenia tlenu. Bardzo mnie cieszy ta nowina i gratuluję Panu. Nie wiem jeszcze jakiego Pan użył sposobu. Czy etylenu, który daje tak silny stopień oziębienia. W każdym razie w moich doświadczeniach, które pokazywałem p. Debray, otrzymałem w rurce przyrządu ciecz, która wrzała przy zmniejszonym ciśnieniu. Brakowało jeszcze trochę większego oziębienia, aby menisk stał się widoczny. W przypadku tlenu byłem więc w tym położeniu, jakie tak często się zdarza przy skraplaniu CO2 lub NO. W każdym razie, jestem bardzo rad z pańskich sukcesów, a szczegóły pańskich doświadczeń interesują mnie niezmiernie. Byłbym jeszcze bardziej uradowany, gdybym się dowiedział, że powiodło się Panu zrobić za pomocą przyrządów podobnych do moich...

L. Cailletet


List L. Cailleteta List L. Cailleteta

List L. Cailleteta do Z. Wróblewskiego, Archiwum UJ, skan.

14 kwietnia 1883 roku Wróblewski odpisał:

Koperta listu Z. Wróblewskiego do L. Cailleteta

Koperta listu Z. Wróblewskiego do L. Cailleteta, Archiwum UJ, skan.

Drogi Panie,

dziękuję Panu za uprzejmy list i gratulacje, które sprawiły mi dużą przyjemność. Zachowam pański list jako pamiątkę i cenny dokument nie tylko dlatego, że jest napisany przez jednego z najznakomitszych eksperymentatorów naszych czasów, lecz że przedstawia rzadką wzniosłość umysłu. Wyraża Pan radość z powodu sukcesu, który według sprawiedliwości Panu powinien przypaść w udziale. Tylko przypadek zadecydował inaczej.

Historia nauki zwiąże na stałe pańskie nazwisko z zagadnieniem skroplenia gazów. Ożywił Pan swymi pracami ten dział f izyki. Przez swe aparaty, metody pracy i wytrwałość, z jaką dążył Pan do wytkniętego celu, wyprowadził go Pan z zastoju na drogę energicznego postępu, którego jesteśmy świadkami. Sukcesy doświadczeń wykonanych w moim laboratorium bynajmniej nie umniejszają doniosłości pańskich badań. Bez pańskiej pracy moja byłaby niemożliwa. Za pomocą pańskiej pompy skropliliśmy tlen, a mój aparat (zbudowany według mych planów przez p. Ducretet) służący do badania zjawisk włoskowatości cieczy pod bardzo dużym ciśnieniem jest w zasadzie pańskim przyrządem do skraplania gazów, którym obecnie posługują się wszyscy badacze. P. Ducretet może Panu pokazać rysunki. Myślę, że widział Pan ten aparat, gdy był w budowie w sierpniu ubiegłego roku. Na moją prośbę aparat był montowany w Ćcole Normale, aby p. Debray mógł go zobaczyć przed moim odjazdem z Paryża. Nowością w mej metodzie jest zastosowanie zasady próżni. Zasada ta była już stosowana z dużym powodzeniem przez p. Natterera w Wiedniu przed 40 laty w przypadku podtlenku azotu, mówił mi on o tym przed kilku tygodniami...


List Z. Wróblewskiego do L. Cailleteta Odpowiedź na gratulacje L. Cailleteta

Szkic listu Z. Wróblewskiego do L. Cailleteta, Archiwum UJ, skan.

Herman L. F. von Helmholtz, niemiecki lekarz, fizjolog, fizyk i filozof, profesor uniwersytetów w Heidelbergu i Berlinie napisał 25 kwietnia 1833 roku:

Składam gratulacje z powodu udanych doświadczeń, tudzież z powodu zastosowania szczęśliwej metody w ich wykonaniu. Przy pomocy tej metody będzie można bez wątpienia więcej osiągnąć...


List Hermana L. F. von Helmholtza

List Hermana L. F. von Helmholtza do Z. Wróblewskiego, Archiwum UJ, skan.

Niemiecki fizyk i matematyk Philip Gustav Jolly napisał:

Muszę, mój Przyjacielu, na piśmie dać wyraz mojej radości z telegramu. Tak, odkrycie jest podniecające. To, czego dotychczas nie osiągnięto, nastąpiło przez otrzymanie cieczy. Z wielkim napięciem czekam na dalszy komunikat. [...] Pan zrobił ważny krok w doświadczalnych badaniach... to przecież jest potężny krok... przez który pozostanie On zaznaczony w historii nauki. Zna Pan moje życzliwe zaangażowanie i może Pan poznać, z jakim okrzykiem zachwytu przyjąłem Pański telegram.


List Philipa Gustava Jolly List Philipa Gustava Jolly

List Philipa Gustava Jolly do Z. Wróblewskiego, Archiwum UJ, skan.

List Josefa Stefana, austriackiego fizyka narodowości słoweńskiej, profesora Uniwersytetu Wiedeńskiego oraz dyrektora Instytutu Fizyki w Wiedniu, z dnia 6 kwietnia 1883 roku:

Wielce szanowny Panie Kolego!

Właśnie dopiero (o 6 godzinie wieczorem) otworzyłem od Pana telegram z zawiadomieniem o skropleniu tlenu i składam Panu życzenia z powodu wyniku. Byłoby mi bardzo przyjemnie otrzymać od Pana krótki komunikat na piśmie. Przedłożyłbym go wtedy władzom Akademii na najbliższym posiedzeniu w dniu 12 kwietnia.

Oddany Panu
J. Stefan


List Hermana Josefa Stefana

List Hermana Josefa Stefana do Z. Wróblewskiego, Archiwum UJ, skan.

Gratulacje od Raoula-Pierra Picteta, szwajcarskiego fizyka, profesora uniwersytetu w Genewie:

Drogi Panie Profesorze Wróblewski!

Proszę Pana, przeczytałem właśnie z największym zainteresowaniem o wynikach Pańskich badań nad tlenem i tlenkiem węgla, skroplonymi przez zastosowanie równoczesnego zimna i ciśnienia. Udało się Panu w sposób niesłychanie zręczny i widoczny dla oka bezpośrednie zjawisko zmiany stanu skupienia tych ciał.(...)

Proszę przekazać moje gratulacje Pańskiemu współpracownikowi, Panu Olszewskiemu i przyjąć wyrazy szacunku.

Raoul Pictet


List R. Picteta List R. Picteta List R. Picteta

List R. Picteta do Z. Wróblewskiego, Archiwum UJ, skan.